Wat willen we (meerjarig) bereiken?

Wat willen we (meerjarig) bereiken?

• In onze missie op duurzame ontwikkeling hebben we bepaald dat alle inwoners betaalbare en voortdurende toegang hebben tot energie en water en dat zij nu en in de toekomst in een prettige omgeving kunnen leven en werken
• Dit vertaalt zich onder andere in de doelstelling om in 2050 in de hele gemeente CO2 neutraal te zijn. Hiervoor worden acties in gang gezet op korte, middellange en lange termijn.
• De gemeente wil inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en verenigingen bewegen om (samen) energiebesparende maatregelen te nemen.
• In 2030 is het doel om 35% energiebesparing te realiseren ten opzichte van 2010   
• In 2030 is het doel om 20% van de gebouwde omgeving (klaar voor) aardgasvrij te maken
• In 2030 is het doel om 60% van het elektriciteitsverbruik duurzaam op te wekken binnen onze gemeentegrenzen
• In 2030 is het doel om netcongestie terug te brengen en de netbalans te optimaliseren

Wat hebben we daarvoor gedaan?

Besparing

• Het isoleren van slechtgeïsoleerde woningen is gestimuleerd door een subsidie beschikbaar te stellen voor deze woningeigenaren, waarbij huishoudens met energiearmoede recht hadden op extra subsidie om de investeringen mogelijk te maken. In 2025 zijn er in totaal 238 subsidies verleend voor het isoleren van woningen.
• Ook is het isoleren van slechtgeïsoleerde woningen ondersteund door middel van ontzorging via inkoopacties waarbij de lokale subsidie op de offerte verrekend werd. Hier hebben 94 huishoudens gebruik van gemaakt.
• Huishoudens die te maken hebben met energiearmoede zijn aangeschreven om gebruik te maken van de energiefixers die kleine energiebesparende maatregelen toepassen. Er hebben 177 eerste bezoeken plaatsgevonden en nog eens 130 fixbezoeken.
• We informeerden, ondersteunden en begeleidden inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties bij het aanpakken van energiebesparing via het energieloket.
• We hebben acht nieuwe ondernemers laten aansluiten bij de Green Deal Ondernemen om energiebesparing te stimuleren op bedrijventerreinen. Daarnaast hebben de deelnemers naar aanleiding van energiescans en rapportages nieuwe energiebesparende maatregelen toegepast.
• Er zijn verschillende onderzoeken gedaan om de mogelijkheden voor groepstransportovereenkomsten of andere manieren van energie delen op bedrijventerreinen te bekijken.
• We hebben een enquête uitgezet onder inwoners om er achter te komen welke ondersteuning zij nodig hebben in het verduurzamen van de woning, zodat we gerichter die ondersteuning kunnen bieden. Hier hebben ruim 467 inwoners op gereageerd.
• Bij onze energiecoaches is nieuwe software geïmplementeerd die voor inwoners beter inzicht geeft welke stappen zij moeten nemen ter verduurzaming van de woning, en die voor de gemeente meer data verzameld over de huidige status van de woningen in de gemeente.
• De subsidie voor het verduurzamen van maatschappelijke accommodaties (voornamelijk sportvoorzieningen) is verder onder de aandacht gebracht bij de betreffende organisaties om ook daar verduurzaming verder te stimuleren. In 2025 hebben vier accommodaties hier gebruik van gemaakt.

Warmte

• We hebben een onderzoek gedaan naar de mogelijke warmte-oplossingen in de vesting Heusden.
• We hebben beleid opgesteld voor de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed. We zijn de voorbereidingen gestart voor een pilot bij de Vlijmense Boys om te kijken hoe verduurzaming in lijn met dat beleid kan plaatsvinden en in relatie tot de ontwikkelingen in de warmtetransitie in Vlijmen

• Samen met bewonersinitiatief Warm Vliedberg en Woonveste is er een schetsontwerp uitgewerkt voor een zeer lage temperatuur (ZLT) warmtenet-oplossing voor 500 woningen in de Vliedberg.

• In 2025 hebben we een faciliterende rol gehad bij de landelijke pilot Gebiedsaanpak energietransitie/duurzame transitie glastuinbouw Heusden focust op de ruimtelijke aspecten rondom de toekomst van de glastuinbouw in Heusden, met kansen voor energietransitie.

Opwek

• Er is gewerkt aan een startdocument voor de oprichting van een energiegemeenschap
• We hebben een NRD (Notitie Reikwijdte en Detailniveau) opgesteld als start van de planMER-procedure, waarin is vastgelegd welke kansrijke locaties en kaders voor windenergie in het planMER worden onderzocht.

Netcongestie

• We hebben op ambtelijk niveau in en in afstemming met Enexis een routekaart gemaakt voor de aanpak van buurten als het gaat om de ruimtelijke opgaven en de energietransitieopgaven, aansluitend bij de buurtaanpak van Enexis

Strategie en regionale samenwerking

• De Energiestrategie Heusden 2025 – 2030 is afgerond en bestuurlijk vastgesteld
• We hebben een uitvoeringsprogramma opgesteld als leidraad voor de uitvoering en financiering van de energiestrategie
• We hebben een monitoringsaanpak opgesteld en gaan die uitvoeren.
• We hebben de overstap in gang gezet van het consortium Noord Oost Brabant (NOB) naar consortium met Tilburg voor de inkoop van energie. Vanaf 2028 wordt dit geëffectueerd
• We hebben een plan van aanpak opgesteld voor de Regionale Energie en Klimaatstrategie (REKS) voor 2026
• Er is op regionaal niveau een Center of Expertise (COE) opgericht ter ondersteuning van de energietransitie voor de regiogemeenten

Wat willen we (meerjarig) bereiken?

Klimaatadaptatie
We willen gevolgen van klimaatverandering (wateroverlast, verdroging en hittestress) in de leefomgeving voorkomen. De gemeente doet dit vanuit de openbare ruimte. Hiermee geven we mede invulling aan nationale en provinciale doelen op het gebied van water, bodem, hitte en droogte. We willen daarnaast bijdragen aan de nationale doelen tot vermindering van de uitstoot van broeikasgassen. Vanuit diverse programma’s wordt hieraan bijgedragen.

Afvalwater
Het afvalwater wordt doelmatig en efficiënt ingezameld en getransporteerd naar de rioolwaterzuivering. Bij situaties waar water op straat voorkomt, kan overlast ontstaan, onder andere omdat dit geen schoon water is. Dit willen we zo veel mogelijk voorkomen en verhelpen. Onze riooloverstorten willen we zo optimaal mogelijk laten werken. Vanuit de KRW zal er een verhoogde inzet gedaan moeten worden om de effecten van indirecte lozingen op de riolering in beeld te krijgen. Ook het functioneren van de riooloverstorten wordt vanuit de KRW en de EU-richtlijn stedelijk afvalwater voorzien van nieuwe eisen.

Hemelwater
Hemelwater is schoon water. Dit water willen we zoveel mogelijk vasthouden op de plaats waar het valt en niet afvoeren met het afvalwater (afkoppelen). Daarmee kunnen we een robuuster watersysteem maken en overlast voorkomen. Tegelijkertijd kunnen het vasthouden en afkoppelen van hemelwater het optreden van hittestress verminderen. Het waterplan bevat het 58% af te koppelen in 56 jaar. Het afkoppelen heeft een grote rol in de opgaven in de KRW en de EU-richtlijn stedelijk afvalwater. Om hemelwater schoon te houden mogen er geen foutaansluitingen voorkomen.

Grondwater
We willen een zo natuurlijk mogelijk grondwatersysteem, waarbij we overlast en onderlast willen voorkomen.

Biodiversiteit
Groenbeheer valt onder het programma Economie en recreatie. Daarom zijn daar de doelstellingen en acties uitgewerkt voor biodiversiteit.

Wat hebben we daarvoor gedaan?  

Klimaatadaptatie
Op basis van de klimaatadaptatiestrategie en het waterplan 2023-2027 worden maatregelen uitgevoerd om de klimaatgevolgen op te kunnen vangen. De vormgeving van de openbare ruimte werd daarom in belangrijke mate gestuurd door klimaatadaptatie. We stimuleerden het afkoppelen van hemelwater op het eigen perceel. Bij verbouw of nieuwbouw was verwerking van hemelwater op het eigen perceel het uitgangspunt. In 2025 is de klimaatstresstest geactualiseerd. Op basis daarvan is de uitwerking van de klimaatladder opgestart. Deze zal gereed komen in 2026 en vormt dan de basis voor de toekomstige klimaatambitie per deelgebied. Van de uitvoeringsagenda is het opstellen van het communicatieplan gerealiseerd. Daarmee wordt beter gecommuniceerd over klimaat- en watergerelateerde onderwerpen.

Afvalwater
Er is een afvalwaterstelsel aangelegd. We beheren dit en houden dit in stand. De werking van het stelsel wordt gemonitord door metingen en telemetrie (het op afstand meten). In 2025 hebben we het stelsel ‘intelligenter’ gemaakt door het meetnet verder te automatiseren.
De maatregelen uit het in 2021 en 2022 geactualiseerde Systeemoverzicht Stedelijk Water (hydraulische doorrekening van het stelsel) werden meegenomen als maatregel in de openbare ruimte. De vervanging van zeven gemalen en één nieuw gemaal is vrijwel geheel gerealiseerd. Enkele zaken worden in 2026 nog afgerond.

Hemelwater
Door het uitvoeren van afkoppelprojecten willen we het hemelwater ontvlechten van de riolering. Hierbij wordt aansluiting gezocht bij andere beleidsterreinen (bijvoorbeeld groen en wegen). Daarmee verminderen we de gevolgen van klimaatverandering, zoals extreme buien en hittestress. Het verwerken van hemelwater op het eigen perceel is ook in 2025 gestimuleerd met een subsidieregeling en gerealiseerd op basis van de waterverordening. Inmiddels zijn er gronden beschikbaar gekomen voor het inrichten van een waterberging bij Vlijmen (ten westen van Geerpark) en Drunen/Elshout (in de hoek tussen de A59 en de Elshoutseweg). In 2025 zijn we gestart om dit voor te bereiden zodat de realisatie van de waterberging Drunen/Elshout voor 1 januari 2028 gereed kan zijn. De waterberging Vlijmen neemt meer tijd in beslag omdat deze na GOL kan worden opgepakt.
In Drunen wordt het Oranjeveld heringericht voor waterberging in 2026. In Oudheusden leggen we een hemelwaterstelsel aan in 2026. Met deze projecten maken we meer ruimte voor water en verminderen we de kwetsbaarheid voor water op straat.. Het opsporen en verhelpen van foutaansluitingen hebben we in 2025 uitgevoerd.

Grondwater
We willen een zo natuurlijk mogelijk grondwatersysteem. Met het grondwatermeetnet meten we in hoeverre er verdroging of vernatting in het stedelijk gebied is. Bij lozingen vanuit bronbemalingen of vanuit installaties voor Warmte en Koudeopslag kunnen grote lozingen voorkomen. Het stelsel kan dit niet altijd verwerken. Door vanaf het eerste moment hier aandacht in projecten te vragen kan hierop ingespeeld worden. De grondwaterstanden zijn ook in 2025 historisch hoog geweest en deze standen hebben lang aangehouden. Wij kijken kritisch mee naar het grondwater vanuit onze bijdrage in Groenblauw Gebiedsgerichte Aanpakken (GGA’s) Vlijmens Ven en Loonse en Drunense Duinen. Ook vanuit onze deelname aan de droogteagenda en HoWaBo (Hoogwater Aanpak Brabant Oost) brengen wij de Heusdense belangen op het gebied van grondwater in beeld.

HOWABO: In 1995 is de A2 overstroomd en vanaf dat moment zijn maatregelen uitgevoerd om dat te voorkomen. Daarvoor is HoWaBo 1 (Hoog Water Brabant Oost) via een MER-procedure (Milieu Effect Rapportage) doorlopen. Veel van de maatregelen zijn uitgevoerd en de realisatie van enkele is deel van het project GOL (Gebiedsontwikkeling Oostelijke Langstraat). Door klimaatverandering zien we dat de opgave ten opzichte van HoWaBo 1 sterk toegenomen is. Daarom is er een project HoWaBo 2 opgestart waarin deze opgave verder wordt uitgewerkt. In 2025 zijn de bouwstenen uitgewerkt in een project-MER. In 2025 is gestart met het programma HOWABO hierin staan de bouwstenen die worden uitgevoerd in de tijd en voorzien van kosten. Dit programma zal in 2026 gereed zijn als basis voor de uitvoering voor de komende decennia.

In 2025 hebben we de waterdata omgezet en geactualiseerd via de systematiek van het Gegevenswoordenboek Stedelijk Waterbeheer (GWSW) naar een nieuw beheersysteem. Dit vormt de basis voor het nieuwe Systeemoverzicht Stedelijk Water (SSW) dat we in 2026 gaan opstellen.
Om het waterbeheer op orde te kunnen houden is een actualisatie gedaan van de kostendekking in het waterplan 2023-2027 .

Samen met Schone Maaswaterketen en het waterschap zijn we een pilotproject gestart om meer inzicht te krijgen in de indirecte lozingen op de riolering. Dit is van belang voor de KRW en de EU-richtlijn stedelijk afvalwater.

Vanuit de KRW is het gebiedsdossier drinkwater samen met de provincie, het waterschap en gemeenten geactualiseerd.

Samen met Veiligheid en Handhaving is in 2025 een onderzoek uitgevoerd naar drugsgerelateerde stoffen in de riolering. De resultaten worden in 2026 verwacht.

Vanaf 1 januari 2025 nemen we deel aan een EU project (Pipeon) om op basis van robottechnologie en AI beter te kunnen inspecteren in riolering. We doen dit samen met 4 universiteiten, 5 kennisinstituten/bedrijven en 2 andere gemeenten.

Wat willen we (meerjarig) bereiken?

• In het Rijksbrede programma Van Afval naar Grondstof (VANG) is de ambitie dat 90% van de afvalstoffen wordt hergebruikt en de hoeveelheid restafval in 2025 wordt teruggedrongen naar nog slechts 30 kilogram per inwoner per jaar. We werken aan het bereiken van deze doelstellingen. We streven ook naar een betere kwaliteit van de gescheiden afvalstromen (de grondstoffen). Daarbij volgen we de bijgestelde VANG doelstelling die zich richt op minder kilo’s en meer procenten.
• Zoveel mogelijk terugdringen van afvaldumpingen, bijplaatsingen en zwerfafval.
• Zo laag mogelijke kosten voor afvalbeheer en een goede service voor de inwoners.
• Structureler, zichtbaarder en gemeentebreed werken aan circulaire onderwerpen ook naast afval.

Wat hebben we daarvoor gedaan?

• Afvalscheiding en –preventie

In 2025 is er een proef uitgevoerd met kroonringen voor PMD-zakken in de wijk Vliedberg in Vlijmen en in Heesbeen. De resultaten worden meegenomen in het nieuwe Grondstoffenbeleidsplan dat in de tweede helft van 2026 aan de raad wordt aangeboden.
We hebben een nieuwe werkwijze rondom de lediging van bladkorven.

• Zwerfafval, dumpingen en bijplaatsingen

Naast het blijven opruimen van bijplaatsingen bij afvalcontainers en het waar mogelijk handhavend optreden is er een gedragsonderzoek uitgevoerd naar deze bijplaatsingen in de wijk Vliedberg in Vlijmen. Enkele aanbevelingen uit het onderzoek zijn al uitgevoerd, zoals het aanbrengen van duidelijke borden en markeringen op enkele locaties. Andere aanbevelingen uit het onderzoek worden in de loop van 2026 opgepakt. Ook in het Grondstoffenbeleidsplan zal dit onderwerp terugkomen.
We hebben in de tweede helft van 2025 een proef uitgevoerd met het ophalen van grof vuil tegen een gereduceerd tarief van € 20. Deze proef is in 2026 voortgezet en ook de resultaten hiervan worden meegenomen in het Grondstoffenbeleidsplan.

• Milieustraat

Medio 2025 is, samen met de gemeenten Waalwijk en Loon op Zand, een haalbaarheidsonderzoek gestart naar een Circulair Ambachtscentrum (CAC).
De inrichting en overzichtelijkheid op de milieustraat zijn aangepast door containers anders te plaatsen en belijning en bebording aan te brengen.

• Tarieven

Op de milieustraat kunnen sinds 1 januari 2025 matrassen en hard plastic gratis worden ingeleverd.
Het onderzoek naar tarieven is gestart in 2025 als onderdeel van het nieuw op te stellen Grondstoffenbeleidsplan.

• Communicatie en educatie

In 2025 is doorlopend gecommuniceerd over afvalscheiding. In december hebben veel huishoudens een brief ontvangen van de Afvalstoffendienst over de optimalisatie van de afvalkalender.

• Opstellen van een uitvoeringsprogramma circulariteit

In 2025 is een advies Uitvoeringsprogramma circulariteit gemeente Heusden opgesteld. Dit is input geweest voor een circulaire strategie. Deze strategische visie is eind 2025 afgerond en is op 10 februari 2026 ter vaststelling aan de raad voorgelegd. De circulaire strategie geeft invulling aan één van de thema’s uit de Visie Duurzame Ontwikkeling en biedt richting aan de circulaire transitie van de gemeente.
Daarnaast is uitvoering gegeven aan de bestuursopdracht Circulair Ambacht Netwerk in samenwerking met Midpoint Brabant. De gemeente Heusden treedt hierbij op als ambtelijk opdrachtgever en stuurt het project aan.

Wat willen we (meerjarig) bereiken?  

• Het permanent verbeteren van de luchtkwaliteit in onze gemeente.

• Verbeteren van de leefomgeving om het vestigingsklimaat te ontwikkelen en hiermee een bijdrage te leveren aan werkgelegenheid en binding van (nieuwe) werknemers aan de regio. Vanuit andere programma’s wordt hieraan bijgedragen.
• Bijdragen aan de nationale doelen tot vermindering van de uitstoot van broeikasgassen. Vanuit diverse programma’s wordt hieraan bijgedragen.

Wat hebben we daarvoor gedaan?  

• In het gesprek met ondernemers bespraken we thema’s als duurzame inzetbaarheid, personeelstekorten en maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO). In het programma economie zijn daar enkele voorbeeldprojecten van genoemd zoals de Green Deal en Heusden Young talent. Daarnaast zorgen we voor bedrijventerreinen met veel (openbaar) groen en waar mogelijk voor een wandelpad voor werknemers om tussen de middag een rondje te wandelen. Ook was er oog voor biodiversiteit via nestkastjes en insectenhotels.

• In andere programma’s, gericht op het sociaal domein, werd dit onderwerp (ook) verder uitgewerkt. Daarbij was de aandacht bijvoorbeeld gericht op gezondheid, bewegen, duurzame mobiliteit en de eigen regie.
• Er is een saneringsprogramma geluid van wegverkeer voorbereid en vastgesteld voor 27 woningen in de gemeente. Deze komen mogelijk in aanmerking voor geluidreducerende maatregelen aan de gevel. Hiervoor wordt een uitvoeringssubsidie beschikbaar gesteld vanuit het Rijk.
• TNO heeft in 2025 de mobiele luchtmeetcampagne uitgevoerd. De omstandigheden waren goed en het onderzoek is geslaagd. De nadruk lag hierbij op de A59, houtstook en agrarisch gebied. De resultaten zijn nog niet bekend. Deze volgen in 2026.
• We hebben de basiseisen van het convenant ´Schoon en Emissieloos Bouwen geïmplementeerd in de standaardbestekseisen. Hiermee beperken we de emissies van fijnstof, stikstof en CO2 bij gemeentelijke grond, weg, water en utiliteitsprojecten.
• We verstrekken een subsidie voor het beperken van overlast door houtstook. De subsidies zijn gericht op het verwijderen kachels en rookgaskanalen. In 2025 zijn er achttien subsidieaanvragen toegekend. Hiervoor is een totaalbedrag van € 16.681,- uitgekeerd.

Wat willen we (meerjarig) bereiken?  

• We streven naar een schone, duurzame en veilige werk- en leefomgeving in Heusden en in de regio Midden- en West-Brabant.

Wat hebben we daarvoor gedaan?   

• De Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB) heeft ook in 2025, in opdracht van de gemeente, toezicht gehouden op naleving van de wet- en regelgeving door het uitvoeren van controles bij onder ander bedrijven (waaronder milieucontroles). Daarnaast zijn er door de OMWB (milieu)klachten en meldingen van incidenten behandeld.