Toelichting op de balans

Eigen vermogen

Tot het eigen vermogen van de gemeente worden gerekend het totaal per 31 december van alle reserves en het resultaat over het jaar. Zowel algemene als bestemmingsreserves worden tot het eigen vermogen gerekend. De reden hiervoor is dat alle reserves door de gemeente vrij kunnen worden aangewend, en een eerder vastgestelde bestemming altijd door de raad kan worden gewijzigd.

Het in de balans opgenomen eigen vermogen bestaat uit de volgende posten:

De jaarrekening 2025 sluit met een gerealiseerd voordelig resultaat van afgerond € 7.968.000. Overeenkomstig het Besluit begroting en verantwoording Gemeenten en Provincies is dit saldo afzonderlijk op de balans opgenomen. Het verloop van alle reserves in 2025 wordt in onderstaand overzicht weergegeven:

Hierna zijn van alle reserves de aard en de reden vermeld. Tevens zijn de belangrijkste mutaties uit het boekjaar nader toegelicht. Onder “bestemming resultaat” staan de mutaties vermeld uit hoofde van de bestemming van het resultaat van het voorgaande boekjaar. De onttrekking uit de reserve kapitaallasten is een “vermindering in verband met afschrijvingen op activa waarvoor een specifieke bestemmingsreserve is gevormd”. Zie tevens de toelichting hierna.

Algemene reserve
De algemene reserve dient als buffer voor rekeningtekorten en wordt tevens ingezet om het algemeen weerstandsvermogen van de gemeente op peil te houden.

De belangrijkste mutaties in 2025 betroffen:

(Buiten)onderhoud scholen
Deze reserve is ingesteld om groot (buiten)onderhoud van schoolgebouwen uit te bekostigen. Met ingang van 1 januari 2015 komt het buitenonderhoud voor rekening van de schoolbesturen zelf. De gemeente blijft verantwoordelijk voor het onderhoud van gymnastiekonderwijs en eventuele calamiteiten aan schoolgebouwen, hiervoor zal een deel van de reserve in stand gehouden worden. Conform de begroting wordt het saldo tussen de geraamde en de werkelijke kosten verrekend met de reserve. In 2025 is de afwijking, groot € 130.000 en ook de ontvangen huur Trefpunt van € 16.000, gestort in de onderhoudsreserve.

Vervanging lichtmasten
De reserve is bestemd voor de vervanging van lichtmasten op basis van de beheerplannen. De vervangingen van lichtmasten en armaturen in 2025 zijn volledig geactiveerd waardoor in 2025 géén mutatie plaatsvindt in de reserve. Deze reserve zou in aanmerking kunnen komen voor omzetting naar een egalisatievoorziening bij het herzien van het onderhoudsplan.

Uitvoering baggerplan
De reserve is ingesteld om de kosten van het baggeren van de watergangen op basis van het baggerplan Heusden 2012-2022 te dekken. Jaarlijks wordt een bijdrage van € 100.000 ten laste van de exploitatie gestort. De werkelijke kosten van het baggeren worden te zijner tijd ten laste van deze reserve gebracht. In 2022 is gestart met de voorbereiding van baggerwerkzaamheden voor Elshoutse wielen. De in 2025 betaalde uitvoeringskosten groot € 198.000 zijn ten laste van deze reserve gebracht. In 2026 worden de laatste kosten gemaakt voor het afvoeren van de baggerspecie uit een van de drie wielen in Elshout. Voor de inventarisatie ten behoeve van het opstellen van het Baggerplan is een bedrag betaald van € 29.000.

Bovenwijkse voorzieningen
De reserve was ingesteld om kosten van bovenwijkse voorzieningen die ontstaan naar aanleiding van de ontwikkeling van bouwlocaties af te dekken.
In de raadsvergadering van 20 december 2022 is het doel van de reserve Bovenwijkse voorzieningen bijgesteld middels een nieuw instellingsbesluit.

Het nieuw geformuleerde doel van de reserve is: “Om bovenwijkse voorzieningen (mede) te kunnen bekostigen worden op grond van de Nota kostenverhaal bijdragen ontvangen bij nieuwbouwontwikkelingen. Daaronder vallen de bijdragen die worden ontvangen in het kader van de regeling kwaliteitsverbetering landschap. De ontvangen bijdragen moeten worden ingezet in lijn met het doel waarvoor de bijdragen zijn opgehaald.” De stortingen in 2025 betreffen de bijdrages uit de lopende grondexploitaties voor € 165.000.

Reserve bouw sociale huurwoningen
In de raadsvergadering van 20 december 2022 is de reserve bouw sociale huurwoningen ingesteld. Het doel van deze reserve is: “Een bijdrage leveren aan de realisatie van voldoende sociale huurwoningen ter ondersteuning van de realisatie van de doelstellingen in de Woonvisie van de gemeente Heusden op het gebied van sociale huur. Door verevening tussen projecten met meer en minder sociale huur dan 30%. Het gaat dan met name om de compensatie van het verschil in grondprijzen (bij sociale huur in vergelijking met commerciële verkoop) en nadrukkelijk niet om bijdragen in onrendabele investeringen (voor wat betreft de stichtingskosten) bij de realisatie van sociale huurwoningen. Op 28 oktober 2025 is een actualisatie en evaluatie van de eerste nota kostenverhaal aan de raad voorgelegd. Hierbij is besloten om € 1.000.000 te storten vanuit de algemene reserve om de bouw van sociale huurwoningen een steun in de rug te geven. Daarnaast is in 2025 € 111.000 gestort vanuit overeenkomst gesloten bij bouwinitiatieven.

Reserve bijdrage bedrijven GOL
Sinds 2014 wordt van bedrijven OZB ontvangen ter financiering van de gebiedsontwikkeling Oostelijke Langstraat (GOL). Voor 2025 bedroeg deze bijdrage € 136.000. Wanneer GOL wordt gestart dan worden deze middelen gestort in de reserve kapitaallasten om de afschrijvingslasten deels af te kunnen afdekken.

Reserve integraalhuisvestingsplan (IHP)
Op 22 februari 2022 heeft de raad ingestemd met de actualisatie van het Integraal Huisvestingsplan onderwijs. In dit plan zijn de toekomstig verwachte investeringsuitgaven voor het upgraden, renoveren of nieuwbouw van de basisscholen binnen de gemeente opgenomen. Het gaat daarbij om forse investeringen waarbij de investeringsvolumes jaarlijks nogal verschillen. Om te voorkomen dat de exploitatie in jaren nauwelijks belast wordt en in andere perioden er piekbelastingen drukken op de exploitatie, is het voor een gelijkmatige druk op de begroting wenselijk om de lasten van het IHP te spreiden over de looptijd van het plan. Het plan zal periodiek worden geëvalueerd en indien nodig bijgesteld. Voor het bepalen van de gemiddelde investeringslast wordt bij actualisatie van het IHP uitgegaan van een periode van 20 jaar. Voor de berekening van kapitaallasten wordt de dan geldende interne rekenrente aangehouden.

Het doel van de reserve is om schommelingen in de exploitatie voor de lasten van investeringen in het basisonderwijs te voorkomen en deze gelijkmatig over de looptijd te verdelen. De reserve wordt gevoed in jaren dat de werkelijke kapitaallasten van de geplande/werkelijk uitgevoerde investeringen lager zijn dan de gemiddelde jaarlast van het plan. Er worden bedragen uit de reserve onttrokken in de jaren dat de werkelijke kapitaallasten van de geplande/werkelijke uitgevoerde investeringen hoger zijn dan de gemiddelde jaarlast van het plan.
De storting in de reserve IHP bedraagt in 2025 € 1.146.000.

Reserve onderhoud riolering
In 2016 is deze reserve in principe opgeheven en is ervoor gekozen om te gaan werken met een tweetal voorzieningen. Gebleken is dat binnen deze voorzieningen niet alle posten kunnen worden ondergebracht en is de Reserve weer geactiveerd en als egalisatiereserve in gebruik genomen. Deze reserve wordt gemuteerd op basis van de verschillen die ontstaan op de exploitatie van de riooltaken (niet zijnde groot onderhoud en het spaardeel voor vervangingen). Op deze wijze blijven van derden verkregen middelen specifiek gereserveerd blijven om in te zetten voor optredende tekorten binnen kosten van het taakveld riolering. Dit zodat de middelen worden ingezet voor het doel waarvoor deze betaald zijn. De reserve heeft een vastgesteld maximum van € 500.000 wat in 2022 is bereikt. In 2024 is een bedrag van € 136.000 onttrokken uit de reserve. In 2025 is de reserve weer aangevuld met 136.000 euro tot het vastgestelde maximum.

Reserve kapitaallasten
Deze reserve is bestemd voor de dekking van de kapitaallasten van investeringen met economisch nut, maar met een maatschappelijk belang. In 2025 heeft er geen storting plaats gevonden. De onttrekking in 2025 betreft de reguliere dekking van afschrijvingen. De specificatie van de saldi ultimo 2024 en 2025 luidt: